หากเปรียบเทียบกับระบบบริหารความปลอดภัยแบบดั้งเดิมที่ฝ่ายบริหารเป็นผู้กำหนดมาตรการและสื่อสารลงมาให้พนักงานปฏิบัติตามเพียงฝ่ายเดียว ISO 45001 มีข้อกำหนดที่แตกต่างอย่างชัดเจนในข้อ 5.4 ว่าด้วยการปรึกษาหารือและการมีส่วนร่วมของพนักงาน (Consultation and Participation of Workers)
เหตุผลเชิงหลักการ
พนักงานระดับปฏิบัติการคือผู้ที่เผชิญกับอันตรายในการทำงานโดยตรงและมักรู้ปัญหาเชิงลึกที่ฝ่ายบริหารมองไม่เห็น การให้พนักงานมีส่วนร่วมตั้งแต่ขั้นตอนการบ่งชี้อันตราย การประเมินความเสี่ยง การกำหนดมาตรการควบคุม ไปจนถึงการสอบสวนอุบัติเหตุ จะช่วยให้มาตรการที่ออกแบบมามีความสอดคล้องกับสภาพการทำงานจริง และเพิ่มโอกาสที่พนักงานจะปฏิบัติตามมาตรการเหล่านั้นด้วยความเต็มใจ
กลไกที่มาตรฐานกำหนด
มาตรฐานกำหนดให้องค์กรต้องจัดให้มีกลไกและเวลาที่เหมาะสมสำหรับการปรึกษาหารือ เช่น คณะกรรมการความปลอดภัยที่มีตัวแทนพนักงานร่วมเป็นสมาชิกอย่างแท้จริง ไม่ใช่เพียงในนาม รวมถึงการขจัดอุปสรรคที่อาจทำให้พนักงานไม่กล้ารายงานอันตรายหรือเหตุการณ์เกือบเกิดอุบัติเหตุ (Near Miss) เช่น ความกลัวถูกลงโทษ
การนำไปปฏิบัติในองค์กรไทย
ในบริบทวัฒนธรรมองค์กรไทยที่มักมีลำดับชั้นการบังคับบัญชาที่ชัดเจน การส่งเสริมให้พนักงานกล้าแสดงความคิดเห็นด้านความปลอดภัยอย่างตรงไปตรงมาต่อผู้บังคับบัญชาเป็นความท้าทายที่ต้องอาศัยความมุ่งมั่นของผู้นำระดับสูงอย่างจริงจัง เราแนะนำให้เริ่มต้นจากการจัดตั้งช่องทางรายงานที่ไม่ระบุตัวตน ควบคู่กับการยกย่องพนักงานที่รายงานความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอ เพื่อปลูกฝังวัฒนธรรมความปลอดภัยเชิงรุกในระยะยาว